Θέμα ωρών είναι η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στο λιμάνι του Ηρακλείου, όπου το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» είναι έτοιμο να αποπλεύσει. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, ο απόπλους του αναμένεται τις επόμενες ώρες – το πιθανότερο σήμερα, το αργότερο την Τετάρτη-, σηματοδοτώντας την επανέναρξη μιας κρίσιμης φάσης του έργου.
Το πλοίο, το οποίο έχει ναυλωθεί από τη γαλλική εταιρεία Nexans, έχει ολοκληρώσει τις απαραίτητες προετοιμασίες και αναμένει τις τελικές οδηγίες για την αναχώρησή του.
Η διαδικασία αυτή εκτιμάται ότι θα διαρκέσει από 24 έως 36 ώρες. Στη συνέχεια, το ερευνητικό θα κινηθεί προς την Κάρπαθο και την Κάσο, όπου προβλέπεται να εκτελέσει βυθομετρικές και γεωλογικές έρευνες για τη χαρτογράφηση της διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η ρηματική διακοίνωση και το διπλωματικό παρασκήνιο
Η επανεκκίνηση των εργασιών έρχεται έπειτα από την ολοκλήρωση των αδειοδοτικών διαδικασιών από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές και την έκδοση της σχετικής NAVTEX από τον σταθμό του Ηρακλείου, στις 6 Νοεμβρίου. Η ναυτική αγγελία έχει ισχύ μέχρι τις 6 Μαρτίου 2027.
Η Άγκυρα αντέδρασε εκδίδοντας αντι-NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τις αξιώσεις της για συντονισμό των ερευνών με τις τουρκικές αρχές.
Στο διπλωματικό «πόκερ» προστέθηκε η ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Γαλλία στην Τουρκία, ενημερώνοντας για την έναρξη των εργασιών. Η κίνηση αυτή προκάλεσε ερωτήματα από κόμματα της αντιπολίτευσης σχετικά με το περιεχόμενο της ενημέρωσης και το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως έμμεση αναγνώριση των αξιώσεών της.
Η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά μια τέτοια ερμηνεία.
«Η θέση μας είναι και παραμένει σαφής. Άδεια για τις σχετικές εργασίες, ζητήθηκε αποκλειστικά από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές Αρχές, τελεία. Δεν έχει ζητηθεί ούτε πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία. Επίσης, δεν υπάρχει, καμία συνεννόηση της Ελλάδας με τις τουρκικές αρχές για την αδειοδότηση ή την εκτέλεση του έργου. Να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικά πράγματα, γιατί εδώ επιβεβαιώνονται όλα όσα λέγαμε και τις προηγούμενες ημέρες και τις προηγούμενες εβδομάδες. Άλλο πράγμα η άδεια, άλλο πράγμα η ενημέρωση» ξεκαθάρισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών.
Ο κ. Μαρινάκης επανέλαβε το βράδυ της Δευτέρας μιλώντας στην ΕΡΤ, ότι η ρηματική διακοίνωση είναι ο ηπιότερος τρόπος ενημέρωσης, δεν παράγει έννομο αποτέλεσμα και σε καμία περίπτωση δεν αναγνωρίζει το οποιοδήποτε κυριαρχικό δικαίωμα στην Τουρκία.
Επιβεβαίωσε ότι η Αθήνα γνωρίζει το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα. Ερωτηθείς ευθέως εάν ήταν σε γνώση της Αθήνας το περιεχόμενο της ενημέρωσης που έκανε η Γαλλία στην Τουρκία, απάντησε: «Βεβαίως». Προσέθεσε ότι δεν υπήρξε καμία ενέργεια πέραν των προβλεπόμενων διαδικασιών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου διευκρίνισε ότι η γαλλική γνωστοποίηση πραγματοποιήθηκε μετά την ελληνική αδειοδότηση και είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα.
Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη διπλωματική ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα σε σχέση με τη θαλάσσια δικαιοδοσία, ούτε συνεπάγεται αναγνώριση τουρκικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το ακριβές περιεχόμενο της διακοίνωσης, πάντως, δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Σε επιφυλακή η Αθήνα – Το βλέμμα στις κινήσεις της Άγκυρας
Στην Αθήνα παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της Τουρκίας, χωρίς να προεξοφλούν νέα κλιμάκωση. Παρά την έκδοση της αντι-NAVTEX και τις αρχικές αντιδράσεις, η Άγκυρα εμφανίζεται τις τελευταίες ώρες να έχει ρίξει τους τόνους.
Η μεταβολή αυτή δεν έχει περάσει απαρατήρητη από την ελληνική πλευρά, η οποία εκτιμά ότι η Τουρκία ενδέχεται να επιλέξει να περιοριστεί σε διπλωματικές διαμαρτυρίες, αποφεύγοντας μια νέα κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή, είτε για την παρακολούθηση των ερευνών είτε για την επαναδιατύπωση των τουρκικών αξιώσεων επί του πεδίου.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το ελληνικό λιμενικό βρίσκεται σε μερική επιφυλακή. Έχει δοθεί εντολή σε δύο σκάφη του λιμενικού που βρίσκονται ήδη στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, εκτελώντας τις συνήθεις υπηρεσίες θαλάσσιας επιτήρησης, να βρίσκονται σε ετοιμότητα, προκειμένου, εάν και εφόσον τους ζητηθεί, να παράσχουν συνδρομή.
Την ίδια στιγμή, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, με το Πολεμικό Ναυτικό να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Η Αθήνα δεν επιθυμεί τη στρατιωτικοποίηση του ζητήματος, διαμηνύει ωστόσο ότι θα υπάρξει ανάλογη αντίδραση σε περίπτωση απόπειρας παρεμπόδισης των εργασιών.
Το πλοίο θα επιτηρείται διαρκώς από αυτόνομα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων, κατηγορίας 2 και 3, drones, τα οποία θα παρακολουθούν τις κινήσεις του.
Στην εξίσωση εντάσσεται και η τουρκική ναυτική άσκηση «Γαλάζια Φάλαινα», που πραγματοποιείται στην ευρύτερη περιοχή της Αττάλειας έως τις 12 Νοεμβρίου. Το ενδεχόμενο μετακίνησης τουρκικών μονάδων προς την Κάσο μετά την ολοκλήρωσή της αποτελεί ένα από τα σενάρια που εξετάζονται, χωρίς πάντως να υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για σχετική απόφαση της Άγκυρας.
Η γαλλική παρουσία και ο ρόλος των ΗΠΑ
Ξεχωριστή σημασία αποδίδεται στη γαλλική εμπλοκή, καθώς το Παρίσι έχει αναλάβει την ενημέρωση της Άγκυρας για τις εργασίες που εκτελεί η Nexans.
Διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η γαλλική παρέμβαση ενδέχεται να λειτουργήσει ως δίαυλος αποκλιμάκωσης, επιτρέποντας στην Τουρκία να παρουσιάσει στο εσωτερικό της τη γραπτή ενημέρωση ως αποτέλεσμα των πιέσεών της, χωρίς να απαιτηθεί επίσημη συναίνεσή της για την υλοποίηση του έργου.
Το εάν αυτή η διπλωματική φόρμουλα αρκεί για να αποφευχθεί μια νέα ένταση θα φανεί τις επόμενες ημέρες.
Σημαντική παράμετρο αποτελεί και το αμερικανικό ενδιαφέρον για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ένα έργο που εντάσσεται στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου και διαθέτει ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη.
Πολιτική αντιπαράθεση για τη γαλλική διακοίνωση
Την ίδια στιγμή, η ρηματική διακοίνωση του Παρισιού έχει πυροδοτήσει νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Αθήνα.
Το ΠΑΣΟΚ ζητεί επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενό της, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το εάν η κίνηση αυτή δημιουργεί προηγούμενο που θα μπορούσε να αξιοποιήσει μελλοντικά η Τουρκία.
Τα ερωτήματα αν η κυβέρνηση γνώριζε ότι το γαλλικό κράτος θα προχωρούσε σε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, αν η Αθήνα το είχε εγκρίνει αυτό και «για ποιο λόγο δεν αρκούσε η Navtex», που είναι η «επίσημη αναγγελία ενημέρωσης», έθεσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Τσουκαλάς.
«Η Navtex κανονικά είναι η επίσημη αναγγελία ενημέρωσης, αυτό είναι η Navtex. Η Navtex κανονικά αρκεί. Δεν το λέω εγώ, το είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης χθες σε συνέντευξή του σε εφημερίδα, το λέει ο Κώστας Καραμανλής, το λένε και άλλα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας. Προφανώς και είναι εθνική θέση. Φαίνεται να μην τηρήθηκε», σημείωσε ο κ. Τσουκαλάς.
Αντίστοιχους προβληματισμούς διατύπωσαν και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, ζητώντας το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής πρωτοβουλίας.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι οι μόνες χώρες από τις οποίες ζητήθηκαν οι προβλεπόμενες άδειες ήταν η Ελλάδα και η Κύπρος και ότι η ενημέρωση άλλων παράκτιων κρατών δεν δημιουργεί δικαιώματα επί των θαλάσσιων ζωνών.
Το στοίχημα της Κάσου
Το βάρος μεταφέρεται πλέον από το διπλωματικό παρασκήνιο στη θάλασσα. Η αναχώρηση του «Abeille Marengo» θα σηματοδοτήσει την επανεκκίνηση των προπαρασκευαστικών ερευνών.
Το κρίσιμο στοίχημα για την Αθήνα είναι να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι εργασίες έως την Κύπρο, και στις περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει αμφισβητούμενες αξιώσεις.
Η πραγματική δοκιμασία θα γίνει επί του πεδίου. Όταν το γαλλικό πλοίο φθάσει στις επίμαχες θαλάσσιες ζώνες, θα φανεί εάν η Τουρκία έχει επιλέξει πράγματι να αποκλιμακώσει την ένταση ή εάν η διπλωματική αντιπαράθεση θα μεταφερθεί εκ νέου στο πεδίο.
πηγη:Newsbomb
